Đoạn trích Trao duyên trong Truyện Kiều của Nguyễn Du là một trong những đoạn trích hay nhất của tác phẩm. Đây là tiếng kêu đau thương cùng tâm trạng xé lòng của nàng Kiều khi vì chữ hiếu mà đành lỗi hẹn với chữ tình. Cùng PUD phân tích và cảm nhận đoạn trích Trao duyên trong Truyện Kiều của Nguyễn Du qua bài viết sau đây nhé !

Đôi nét về tác giả, tác phẩm

Tìm hiểu về tác giả Nguyễn Du 

Nguyễn Du (sinh năm 1765 – mất năm 1820), tên chữ là Tố Như, hiệu là Thanh Hiên. Ông quê ở Hà Tĩnh nhưng thật ra đại thi hào dân tộc Nguyễn Du đã được tiếp nhận tinh hoa từ rất nhiều vùng đất: Với mỗi vùng đất, Nguyễn Du đều có những ấn tượng sâu đậm và đó cũng là suối nguồn ngọt ngào về văn hóa, nghệ thuật giúp bồi đắp và hình thành nơi ông một phong cách sáng tác độc đáo. 

Phong cách sáng tác độc đáo ấy của Nguyễn Du là hội tụ của sự am hiểu nghệ thuật dân gian, kiến thức chữ Nôm sâu rộng và cả niềm thấu hiểu số phận của nhân dân lao động, của những mảnh đời tài sắc nhỏ bé.

Những kiệt tác của ông là những sáng tác tiêu biểu ở cả mảng chữ Hán và chữ Nôm. Về chữ Hán, có những tập thơ tiêu biểu như: “Thanh Hiên tiền hậu tập”, “Nam trung tạp ngâm”, “Bắc hành tạp lục”. Còn về chữ Nôm, có thể kể đến một số tác phẩm như: “Truyện Kiều”, “Văn tế thập loại chúng sinh”, “Thác lời trai phường nón”… Đây đều là những tác phẩm để lại tiếng vang trong lòng người đọc và với những đóng góp nổi bật cho văn học Việt Nam, Nguyễn Du xứng đáng với danh xưng là một tác gia được ngưỡng vọng đến muôn đời.

Nét chính về trích đoạn Trao duyên 

Cảm nhận Trao duyên để thấy đây là đoạn trích bao gồm những câu thơ từ câu 723 đến câu 756 trong kiệt tác “Truyện Kiều”. Đoạn trích có sự hiện diện của hai nhân vật Thúy Kiều và Thúy Vân trong hoàn cảnh đặc biệt: gia đình có biến, để việc nhà ổn thỏa Thúy Kiều phải bán mình cho Mã Giám Sinh và bỏ lỡ cuộc tình với Kim Trọng. Trong đêm trước ngày rời xa gia đình và người thương, Thúy Kiều đã cậy nhờ em trả nghĩa cho Kim Trọng.

Cảm nhận đoạn trích Trao duyên trong Truyện Kiều của Nguyễn Du 

Lời nhờ cậy và thuyết phục Thúy Vân của nàng Kiều 

Viết hai câu thơ mở đầu đoạn trích, Nguyễn Du đã thể hiện lời mở đầu của Thủy Kiều với Thúy Vân rất đỗi chân thành:

“Cậy em em có chịu lời

Ngồi lên cho chị lạy rồi sẽ thưa”

Hai từ “cậy em” của Thúy Kiều đã làm toát lên sự tin tưởng đến mức tuyệt đối của Thúy Kiều ở người em gái thân yêu. Phải chăng, hơn cả sự nhờ cậy, Kiều mong rằng Thúy Vân sẽ có thể thông cảm và sẻ chia cho tình cảnh của chị. Chưa rõ việc Thúy Kiều sắp nói ra đây là gì nhưng dường như với Kiều, đó là một việc không hề giản đơn nên trong lời mở đầu ấy chứa đựng sự dằn vặt, day dứt và mới khiến Kiều trở nên băn khoăn, ngập ngừng đến như vậy. 

Câu thơ tiếp theo càng tỏ rõ tính chất nghiêm trọng của vấn đề mà Kiều sắp nói, bởi có nghiêm trọng thì Kiều mới đưa ra lời đề nghị khác thường như thế: “Ngồi lên cho chị lạy rồi sẽ thưa”. Kiều mời Vân “ngồi lên”, nàng “lạy” rồi mới thưa chuyện cùng em. Khi cảm nhận Trao duyên ta thấy, qua hành động ấy Kiều rất trông đợi sự giúp đỡ của Vân, nàng xem Vân như là một ân nhân và mong muốn vị ân nhân ấy sẽ có thể lắng nghe và đồng cảm cùng với tâm tư, nỗi niềm mà mình sắp thổ lộ. 

Những biểu hiện của Kiều trong cuộc đối thoại sắp diễn ra với Thúy Vân đã giúp cho không khí của thời khắc “trao duyên” trở nên trang trọng hơn bao giờ hết. Trước nay, Kiều và Vân là chị em rất mực gần gũi, thân thiết nhưng sự gần gũi và thân thiết ấy không có nghĩa sẽ khiến cho Kiều nói ra một cách tự nhiên và suôn sẻ những gì đang trĩu nặng trong lòng. Thế nên, cách dẫn dắt tinh tế và sâu sắc ấy ở Thúy Kiều đã trở thành điều khiến Vân không thể không chú ý, không để tâm đến những lời mà chị mình sắp nói ra.

Những kỷ niệm tình yêu cùng sóng gió cuộc đời Kiều

Sau khi mở lời với Thúy Vân, Thúy Kiều đã nhắc lại những kỉ niệm đẹp đẽ trong tình yêu và những sóng gió, bão giông trong cuộc đời của mình:

“Giữa đường đứt gánh tương tư,

Keo loan chắp mối tơ thừa mặc em.

Kể từ khi gặp chàng Kim,

Khi ngày quạt ước khi đêm chén thề.

Sự đâu sóng gió bất kì,

Hiếu tình khôn lẽ hai bề vẹn hai.”

Cảm nhận Trao duyên, người đọc nhận thấy khi Thúy Kiều kể lại những kí ức tươi đẹp về một tình yêu hẹn ước trăm năm của mình và Kim Trọng là những cảm xúc xót xa tiếc nuối. Một mối tình đột ngột bị dòng đời xô đẩy chia cách khiến cho nó buộc phải “giữa đường đứt gánh tương tư”. Nhắc lại chuyện ấy, Kiều không khỏi đau xót, chua chát tiếc nuối những tháng ngày được sống hạnh phúc với tình yêu của mình. 

Tình yêu ấy của nàng lại có số phận vô cùng ngắn ngủi. Chính cách sử dụng thành ngữ “giữa đường đứt gánh” và khái niệm trừu tượng chỉ tình yêu của Kiều “gánh tương tư”, tác giả đã góp phần diễn tả rõ nét nỗi đau đớn, xót xa trong lòng Kiều khi phải đối diện với sự thật không thể khác được: chia xa một người đã từng gắn bó khăng khít, đã từng có những lời giao ước thiêng liêng và những ân tình sâu đậm. 

Lí do dẫn đến sự việc tình yêu bị chia cắt nói trên trên là bởi hoàn cảnh éo le bắt buộc Kiều phải lựa chọn: “Hiếu tình khôn lẽ hai bề vẹn hai”. Khi cảm nhận Trao duyên, người đọc nhận thấy giữa chữ hiếu thiêng liêng và tình yêu sâu nặng, Kiều không thể làm khác được nên đành hi sinh tình yêu để vẹn tròn chữ hiếu. Khi nói lên điều này, có lẽ Kiều nghĩ rằng Vân sẽ hiểu và thông cảm cho hoàn cảnh của mình mà chấp thuận những mong muốn về sau của nàng.

Thúy Kiều trao kỉ vật và dặn dò Thúy Vân 

Tiếp đó, Kiều đã trao kỷ vật cho em sau những lí lẽ thật thuyết phục:

“Ngày xuân em hãy còn dài

Xót tình máu mủ thay lời nước non.

Chị dù thịt nát xương mòn,

Ngậm cười chín suối hãy còn thơm lây.

Chiếc vành với bức tờ mây,

Duyên này thì giữ vật này của chung.”

Khi nói đến việc “Ngày xuân em hãy còn dài” Thúy Kiều muốn đề cập những năm tháng rất dài và rộng của tuổi trẻ em có và cái “duyên” Kiều gửi gắm chắc sẽ mang đến niềm vui, hạnh phúc cho em. Thổ lộ điều ấy, Kiều cũng đã kịp nhìn lại phận mình và thể hiện sự tủi thân vì biết rằng tuổi xuân của mình cũng sẽ mất đi cùng với việc chia tay tình yêu. 

Sau đó, Kiều không quên nương dựa vào tình máu mủ chị em ruột thịt để mong em nhận lấy một trách nhiệm không hề dễ dàng chút nào. Lí lẽ ấy thật không dễ để người khác từ chối vì ai lại nỡ lắc đầu khi người nhờ đến mình lại là một người chị đã từng hết mực gắn bó và yêu thương. Kiều cũng không ngại nhắc về cái chết để mong Vân hiểu rằng, chỉ khi em chấp nhận “mối tơ thừa” ngang trái, Kiều mới có thể nhẹ lòng và dù có chết cũng cảm thấy thanh thản, mãn nguyện mà “ngậm cười chín suối hãy còn thơm lây”

Sau khi đưa ra hàng loạt những cơ sở để có thể thuyết phục em, Kiều mới bắt đầu trao em những kỷ vật đã khắc ghi ân tình sâu đậm của nàng. Đó là bức tờ mây ghi lời thề nguyền chung thủy và chiếc vành mà Kim Trọng đã trao để mong nàng giữ lấy làm tin. Nhưng cách trao kỷ vật của Kiều cũng hết sức đặc biệt. Kiều mong mối “duyên” tình của nàng và Kim Trọng Thúy Vân có thể thay nàng giữ lấy nhưng hãy xem “vật này”“của chung”

Rõ ràng, trong cách nói của Thúy Kiều đã thể hiện sự bịn rịn, quyến luyến với tình yêu thiêng liêng của mình. Cảm nhận Trao duyên người đọc cũng nhận ra rằng Thúy Kiều chấp nhận chia tay người yêu nhưng nhờ em để mình cùng sở hữu những kỷ vật ấy vì nó sẽ giúp nàng hồi tưởng lại những tháng ngày hạnh phúc êm đềm, chỉ vậy thôi là Kiều đã cảm thấy an lòng.

Không chỉ trao kỷ vật cho em, Kiều còn dặn dò em rất chu đáo:

“Dù em nên vợ nên chồng

Xót người mệnh bạc ắt lòng chẳng quên.

Mất người còn chút của tin

Phím đàn với mảnh hương nguyền ngày xưa

Mai sau dù có bao giờ

Đốt lò hương ấy so tơ phím này

Trông ra ngọn cỏ lá cây

Thấy hiu hiu gió thì hay chị về

Hồn còn mang nặng lời thề

Nát thân bồ liễu đền nghì trúc mai

Dạ đài cách mặt khuất lời,

Rưới xin giọt nước cho người thác oan.”

Đối với Kiều, chữ hiếu có ý nghĩa rất quan trọng nhưng tình yêu thì lại là sinh mệnh cuộc đời mà mất tình yêu, Kiều coi như lòng mình cũng đã chết. Những dòng viết này gợi ra một khung cảnh thảm đạm, u tối của cuộc đời Kiều với hàng loạt những từ ngữ mang màu sắc nặng nề: “cách mặt khuất lời”, “dạ đài”, “người thác oan”, “hồn”, “hiu hiu gió là hay chị về”… 

Thế giới u tối ấy tuy có sự tương phản với cuộc sống “nên vợ nên chồng” của em nhưng Kiều cũng chấp nhận đầy vương vấn. Kiều cảm nhận rõ nét số phận bi thảm của mình nên nói với Vân mà cứ như trong trạng thái của người nửa tỉnh, nửa mê, nửa đang sống, nửa như đã chết.

Thực tại đau xót với lời độc thoại hướng về chàng Kim

Cuối cùng, những tâm tư sâu kín nhất, Kiều dành cho Kim Trọng:

“Bây giờ trâm gãy gương tan,

Kể làm sao xiết muôn vàn ái ân!

Trăm nghìn gửi lạy tình quân,

Tơ duyên ngắn ngủi có ngần ấy thôi!

Phận sao phận bạc như vôi!

Đã đành nước chảy hoa trôi lỡ làng.

Ôi Kim lang! Hỡi Kim lang!

Thôi thôi thiếp đã phụ chàng từ đây!”

Cảm nhận Trao duyên, ta thấy nàng Kiều ý thức rất rõ về hoàn cảnh “trâm gãy gương tan” của mình, cả cái “tơ duyên ngắn ngủi” nên những vần thơ của tác giả tựa hồ như thể hiện tiếng khóc day dứt của Kiều vì “phận bạc” và số kiếp “nước chảy hoa trôi lỡ làng”. Tột cùng của sự đau khổ là tiếng nấc đến nghẹn lòng khi Kiều gọi tên người yêu: “Ôi Kim lang! Hỡi Kim lang”

Sau cố gắng nói cho thật rõ, thật tròn vành cái tên thân thương ấy, Kiều thú nhận rằng nàng đã khiến cho Trọng đau đớn. Thật ra lời thú nhận ấy cũng đã cho thấy ở Kiều có ý thức nhận trách nhiệm về mọi việc đã xảy ra. Điều này càng làm nổi bật ở nàng vẻ đẹp của một người giàu đức hi sinh và sự cao thượng, dù hoàn cảnh bất hạnh nhưng vẫn luôn đau đáu, khắc khoải khôn nguôi cho tình cảnh của người khác. Những câu thơ được viết với cách ngắt nhịp 3/3 và sự ngân dài của nhịp thơ đã tạo nên âm vang của tiếng khóc dằn vặt, nức nở.

Bài văn mẫu: Cảm nhận đoạn trích Trao duyên trong Truyện Kiều của Nguyễn Du 

Nguyễn Du – nhà thơ nhân đạo chủ nghĩa của văn học Việt Nam, tác gia của thi phẩm đã đi sâu và luôn tồn tại trong tâm thức người đọc khi nhắc đến ông: “Truyện Kiều”. Truyện Kiều là sáng tác chữ Nôm đặc sắc từ nội dung đến nghệ thuật nhưng ấn tượng nhất đối với tôi đó chính là đoạn trích “Trao duyên” nằm trong tác phẩm nghệ thuật này.

Nhan đề đoạn trích là “Trao duyên” nhưng trớ trêu thay đây không phải là cảnh trao duyên thơ mộng của nam nữ như trong ca dao xưa ta vẫn thường gặp. Có đọc mới hiểu, trao duyên ở đây nghĩa là gửi gắm tình cảm, duyên phận của mình cho một người khác, nhờ người khác chắp nối tiếp tình cảm dở dang của mình. Như trong sự trao duyên của Kiều, hoàn cảnh thật éo le, cay đắng!

“Cậy em em có chịu lời,

Ngồi lên cho chị lạy rồi sẽ thưa”

Một sự nhún nhường gần như van vỉ, nàng phải lạy em mình như lạy một vị ân nhân, một bậc bề trên. Không phải là “nhờ” mà là “cậy”, từ “ cậy” mang bao nhiêu sự thiêng liêng, lòng tin tưởng kèm với “lạy” và “thưa”, tất cả gộp lại tạo nên sự thay bậc đổi ngôi giữa hai chị em. Và điều đó trở nên thật tài tình, Nguyễn Du như đọc thấu được nỗi lòng nhân vật.

“Giữa đường đứt gánh tương tư,

Keo loan chắp mối tơ thừa mặc em.”

“Gánh tương tư” thật đâu có nhẹ nhàng gì. Nhưng gánh nặng vật chất thì còn có thể san sẻ, nhờ người khác giúp được chứ “gánh tương tư” mà nhờ người khác giúp la điều hiếm thấy xưa nay….Chắc hẳn nàng đã ở trong một tình cảnh khó khăn không còn cách nào khác là phải nhờ đến em “chắp mối tơ thừa”. Từ đầu đến cuối đoạn thơ không hề thấy lời nói của Thúy Vân vì trên hết tình máu mủ ai nỡ từ chối nhau?. Trong tình cảnh bi thương của mình, Thúy Kiều không chỉ trao duyên mà còn trao cả nỗi đau của mình cho em gái

“Kể từ khi gặp chàng Kim,

Khi ngày quạt ước khi đêm chén thề.

Sự đâu sóng gió bất kì,

Hiếu tình khôn lẽ hai bề vẹn hai”

Thúy Kiều không chỉ trao duyên mà còn trao cả nỗi đau của mình cho em gái

Tình cảm Kiều_Kim sâu nặng là thế, mặn mà là thế, “ngày quạt ước”, “đêm chén thề” hỏi sao nàng Kiều không khỏi đớn đau, tê tái. Lòng nàng như ngàn kim đâm, rỉ máu xót xa lay động sâu tâm hồn người đọc. Nhưng khi sóng gió gia đình đến, cha bị bắt đi, nay chữ “hiếu” với chữ “tình” không thể song song… Quyết định chọn chữ “hiếu”_bán mình chuộc cha là hy sinh chữ “tình”, coi như linh hồn nàng đã mất đi một nửa…Qua lời Thúy Kiều, Nguyễn Du đay nghiến cả một xã hội. Hiếu-tình là hai giá trị tinh thần không thể đặt lên bàn cân được. Một xã hội bắt con người phải lựa chọn những giá trị không thể lựa chọn được thì xã hội đấy là một xã hội tàn bạo

“Ngày xuân em hãy còn dài,

Xót tình máu mủ thay lời nước non.

Chị dù thịt nát xương mòn,

Ngậm cười chín suối hãy còn thơm lây.”

Hai chị em đều “xuân xanh xấp xỉ tới tuần cập kê” vậy mà nàng nói ngày xuân em hãy còn dài, đau đớn biết chừng nào!. Thuyết phục em thật khéo léo bằng tình chị em, tình máu mủ ruột thịt, Thúy Kiều vô hình chung đã khiến Thúy Vân không thể nào chối từ. Lời lẽ của nàng là vì lo cho Kim Trọng, mong sao chàng Kim có được hạnh phúc trong tan vỡ. Trong đau khổ tuyệt vọng nàng còn biết lo cho hạnh phúc của người khác, chẳng lo rằng mình có thể sẽ trải qua bao nhiêu cay đắng đến “thịt nát xương mòn”. Thật là một cô gái có đức hy sinh lớn lao. Qua đó Nguyễn Du đã thể hiện giá trị nhân đạo đáng trân trọng ở Kiều…

Chiếc vành với bức tờ mây,

Duyên này thì giữ vật này của chung.

Dù em nên vợ nên chồng,

Xót người mệnh bạc ắt lòng chẳng quên.

Trao kỉ vật của mình và chàng Kim cho em, thật sự lòng nàng vẫn cắn rứt lời thề nguyền đêm trăng của mình và Kim Trọng. Nguyễn Du dùng hai hình ảnh đối lập “nên vợ nên chồng”, “người mệnh bạc” để gợi nỗi thương tâm, băn khoăn, chua xót của Kiều.

Toàn bộ đoạn trích là lời thoại của Kiều nói với Thúy Vân. Tuy nhiên, có lúc, Kiều chuyển đối tượng như đang nói với Kim Trọng chứ không còn nói với Thúy Vân nữa. Ý nghĩa sự chuyển đổi đối tượng cho thấy khả năng Nguyễn Du nắm bắt một cách tinh tế quy luật diễn biến tâm trạng của nhân vật, đồng thời cho thấy khả năng miêu tả nội tâm nhân vật của Nguyễn Du. Ngoài ra ta có thể thấy được giá trị nhân đạo sâu sắc của Nguyễn Du đối với nàng Kiều trong từng lời nói…

Đoạn trích “Trao duyên” thật sự đã làm rung động trái tim của không chỉ riêng tôi mà hẳn đã đi vào lòng không ít các bạn đọc khi xem “Truyện Kiều”.

Hy vọng qua những phân tích chi tiết cũng như bài văn mẫu Cảm nhận đoạn trích Trao duyên trong Truyện Kiều của Nguyễn Du do PUD tổng hợp trên đây, bạn đã có thêm những kiến thức hữu ích phục vụ cho quá trình học tập và nghiên cứu của mình. Hãy luôn đồng hành cùng chúng tôi để có cơ hội chia sẻ thêm nhiều thông tin hữu ích khác bạn nhé !