Phân tích nhân vật Huấn Cao trong Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân, một nhân vật đại diện cho lý tưởng, hoài bão ước mơ cũng như nghệ thuật của Nguyễn Tuân. Hình tượng nhân vật Huấn Cao hiện lên là con người vô cùng tài hoa nghệ sĩ, là người anh hùng có khí phách hiên ngang bất khuất, đồng thời cũng là con người có thiên lương trong sáng…Cùng PUD tìm hiểu sâu hơn qua bài viết sau đây nhé !

Đôi nét về tác giả, tác phẩm

Tóm tắt đôi nét về Nguyễn Tuân

Nguyễn Tuân, sinh năm 1910 và mất năm 1987, ông có xuất thân trong một gia đình nhà Nho vào thời buổi nền Hán học suy tàn ở Hà Nội.

Tên tuổi Nguyễn Tuân được ghi dấu qua rất nhiều những tác phẩm tiêu biểu. Có thể kể đến một số sáng tác đã để lại ấn tượng trong lòng người đọc như: “Một chuyến đi” (1938), “Vang bóng một thời” (1940), “Thiếu quê hương” (1940), “Chiếc lư đồng mắt cua” (1941)… Nguyễn Tuân đã có cơ hội thử sức mình ở nhiều thể loại : thơ, bút kí, truyện ngắn hiện thực trào phúng và đến cuối cùng ông đã nhận ra sở trường của mình là tùy bút và dành tâm huyết để thể hiện thành công nhất có thể ở thể loại này.

Giới thiệu tác phẩm Chữ người tử từ 

Truyện ngắn “Chữ người tử tù” được trích từ tập truyện “Vang bóng một thời” (1940). Ban đầu, truyện có tên là “Dòng chữ cuối cùng”, in năm 1938 trên tạp chí Tao Đàn và sau đó được tuyển chọn in trong tập “Vang bóng một thời” và đổi tên thành “Chữ người tử tù”. Viết trong giai đoạn trước cách mạng tháng Tám và “Vang bóng một thời” chính là tập truyện mang đặc trưng cho phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân. 

Phân tích hình tượng nhân vật Huấn Cao, ta thấy cũng bởi chính vì tấm lòng đáng quý đó của viên quản ngục mà ông đã đồng ý cho chữ như mong muốn của ông. Vậy là trong buồng giam chật hẹp, dơ bẩn, cảnh cho chữ đã diễn ra và tạo nên trong lòng viên quản ngục một sự xúc động thấm thía. Đây cũng là cảnh kết thúc của truyện.

Phân tích hình tượng nhân vật Huấn Cao trong Chữ người tử tù 

Hình tượng nhân vật Huấn Cao là con người tài hoa nghệ sĩ

Hình tượng nhân vật Huấn Cao được Nguyễn Tuân tạo dựng trong hoàn cảnh của một người anh hùng thất thế. Ông đảm nhiệm vai trò là một người thủ lĩnh lãnh đạo đội quân bị cho là “phản nghịch” vì đã chống lại triều đình. Ông bị buộc tội và bị kết án tử, sau đó ông phải chịu cảnh giam cầm và chờ ngày thi hành phán quyết. Trong hoàn cảnh ngục tù ấy, Huấn Cao đã tỏ rõ chất tài hoa nghệ sĩ của mình.

Theo lời của viên quan coi ngục, trong cuộc đối thoại với thầy thơ lại, khi nhận được tin sẽ quản một tù nhân có tên là Huấn Cao, viên quan đã nhận ra ngay đó là người mà “vùng tỉnh Sơn ta vẫn khen cái tài viết chữ rất nhanh và rất đẹp”. Và sau khi nghe viên quản ngục nói về tài bẻ khóa và vượt ngục của Huấn Cao, thầy thơ lại cũng thắng thắn cho rằng Huấn Cao đúng là người “văn võ đều có tài”

Thầy thơ còn bày tỏ niềm tiếc nuối rất đỗi chân thành: “giả thử tôi là đao phủ, phải chém những người như vậy, tôi nghĩ mà thấy tiêng tiếc”. Có thể thấy, ngay từ khi nghe danh, cả viên quan coi ngục và thầy thơ lại đều đã thể hiện sự trân trọng với tài năng Huấn Cao vì lẽ thường, những người cai quản ngục tù như họ sẽ suy xét đến tội lỗi, án phạt của tù nhân thay vì công nhận và bận tâm đến tài năng của người đó. 

Chính sự coi trọng này đã khiến người giữ ngục rất cẩn trọng khi giam giữ Huấn Cao, thậm chí còn dặn ngục tốt “quét dọn lại cái buồng trong cùng”. Cách đối xử của ông với Huấn Cao rõ ràng rất khác với những tù nhân thông thường và trong tác phẩm, đã có lúc Nguyễn Tuân đã nói lên cái sở nguyện của viên quan coi ngục là “một ngày kia được treo ở nhà riêng mình đôi câu đối do ông Huấn Cao viết”

Ông còn hết lời ngợi ca: “Chữ ông Huấn Cao đẹp lắm, vuông lắm”“có được chữ ông Huấn làm treo là có một báu vật trên đời”. Khi sở nguyện của viên quan coi ngục được Huấn Cao chấp thuận, trong cảnh Huấn Cao cho chữ, cách ông “khúm núm cất những đồng tiền kẽm đánh dấu ô chữ đặt trên phiến lụa óng” còn thầy thơ lại thì “run run bưng chậu mực” đã làm toát lên thái độ trân trọng cái đẹp của họ và cho thấy sự công nhận của họ đối với chất tài hoa nghệ sĩ của Huấn Cao.

Phân tích nhân vật Huấn Cao là con người có khí phách hiên ngang, bất khuất

Không chỉ là một người tài hoa nghệ sĩ, Huấn Cao còn là hiện thân của một con người có khí phách hiên ngang, bất khuất và không chịu khuất phục trước uy quyền. Khí phách ấy đã được thể hiện qua sự gan góc của con người Huấn Cao trong vai trò là người đứng đầu cuộc khởi nghĩa chống lại triều đình phong kiến thối nát. 

Tuy nhiên bước vào nhà giam với trọng tội phản nghịch và bị kết án tử hình, người tử tù ấy vẫn giữ thái độ bình thản và ung dung. Chẳng những không tỏ ra một chút sợ sệt nào khi phải bước vào cửa ngục, ông còn thản nhiên nói với các bạn đồng chí: “Rệp cắn tôi, đỏ cả cổ lên rồi. Phải dỗ gông đi”

Khi phân tích hình tượng nhân vật Huấn Cao, ta thấy trước lời giễu cợt của tên lính khi hắn cho là Huấn Cao và những người tù khác đang tập làm trò và dọa nạt rằng: “đứng dậy không ông lại phết cho mấy hèo bây giờ”, Huấn Cao không hề e ngại mà còn tỏ thái độ cao ngạo và xem thường. Thái độ đó đã được thể hiện trong chi tiết: “Huấn Cao, lạnh lùng, chúc mũi gông nặng, khom mình thúc mạnh đầu thang gông xuống thềm đá tảng đánh thuỳnh một cái”.

Huấn Cao cũng không hề dè chừng trước viên quản ngục khi rõ ràng trong hoàn cảnh chốn ngục tù, viên quản ngục là người đứng ở vị thế cao hơn. Khi ngục quan bày tỏ thiện ý, Huấn Cao “vẫn thản nhiên nhận rượu thịt, và coi như đó là một việc vẫn làm trong cái hứng sinh bình lúc chưa bị giam cầm”. Đến khi trực tiếp gặp ngục quan, dù ngục quan chỉ muốn dặn dò ông giữ kín chuyện được biệt đãi và cần gì thì cứ nói rõ để lo chu toàn hơn.

Ông đã thẳng thừng tỏ ý khinh bạc, miệt thị: “Ngươi hỏi ta muốn gì? Ta chỉ muốn có một điều. Là nhà ngươi đừng đặt chân vào đây.” Biểu hiện đó rất phù hợp với một con người có tính cách “chọc trời quấy nước” như Huấn Cao bởi đến cảnh chết chém, ông còn không sợ thì uy quyền của viên quản ngục, ông cũng chẳng màng.

Phút thi hành án cận kề, tính cách hiên ngang nơi Huấn Cao vẫn không hề suy chuyển. Trong khi ngày mai đã lãnh án, trong khi “cổ đeo gông, chân vướng xiềng” nhưng ông vẫn bình thản “dậm tô nét chữ” và còn chân thành giáo huấn ngục quan. Rõ ràng, đó là khí phách không thể lẫn vào đâu của một trang anh hùng mạnh mẽ và có tinh thần sắt đá, vững vàng chứ không hề nao núng trước án tử mà mình đang mang.

Hình tượng nhân vật Huấn Cao với thiên lương trong sáng

Khi cảm nhận hình tượng nhân vật Huấn Cao , ta nhận thấy nổi bật hơn cả ở con người tử tù ấy là một thiên lương trong sáng. Ông không bao giờ vì tiền bạc hay uy quyền mà cho chữ, mà bán rẻ giá trị của mình, ông chỉ cho chữ những người tri kỉ. Điều đó đã được ông nói rất rõ ràng, rành mạch: “Ta nhất sinh không vì vàng ngọc hay quyền thế mà ép mình đi viết câu đối bao giờ” hay “Đời ta cũng mới viết có hai bộ tứ bình và một bức trung đường cho ba người bạn thân của ta mà thôi”

Thế nên, khi cảm nhận được tấm lòng “biệt nhỡn liên tài” và sở thích cao quý của thầy Quản, Huấn Cao đã nhận về mình sự thiếu sót: “Thiếu chút nữa, ta đã phụ mất một tấm lòng trong thiên hạ”. Không chỉ có ý thức rất cao trong việc giữ gìn, quý trọng thiên lương, phẩm chất của mình, Huấn Cao còn ân cần khuyến thiện viên quản ngục với những lời rất chân tình: 

“Ta khuyên thầy Quản nên thay chốn ở đi. Chỗ này không phải là nơi để treo một bức lụa trắng với những nét chữ vuông tươi tắn nó nói lên những cái hoài bão tung hoành của một đời con người”

Phân tích hình tượng nhân vật Huấn Cao, người đọc cũng nhận thấy ông rất cảm kích việc viên quản ngục trân trọng nghệ thuật viết chữ, có lẽ Huấn Cao nghĩ rằng phải là một con người có sẵn sự nhạy cảm trong tâm hồn thì mới rung động trước cái đẹp như vậy. Do đó, Huấn Cao mong viên quản ngục tìm được một môi trường phù hợp để gìn giữ nét đẹp đó của mình: 

“Tôi bảo thực đấy, thầy Quản nên tìm về nhà quê mà ở, thầy hãy thoát khỏi cái nghề này đi đã, rồi hãy nghĩ đến chuyện cho chữ. Ở đây, khó giữ thiên lương cho lành vững và rồi cũng đến nhem nhuốc mất cả đời lương thiện đi”

Cảnh cho chữ với những lời nói của Huấn Cao là cảnh có ý nghĩa vô cùng sâu sắc vì Huấn Cao không chỉ tặng chữ, để lại cái đẹp về nghệ thuật cho đời mà còn trao truyền lí tưởng và khuyến khích sự lương thiện của con người. Phân tích hình tượng nhân vật Huấn Cao thì mới thấy đó thật là đáng trân trọng và cần được nêu gương muôn đời.

Bài văn mẫu: Phân tích hình tượng nhân vật Huấn Cao trong tác phẩm

Nguyễn Tuân – một nhà văn nổi tiếng của làng văn học Việt Nam. Ông có những sáng tác xoay quanh những nhân vật lí tưởng về tài năng xuất chúng, về cái đẹp tinh thần như “chiếc ấm đất”, “chén trà sương”… và một lần nữa, chúng ta lại bắt gặp chân dung tài hoa trong thiên hạ, đó là Huấn Cao trong tác phẩm “Chữ người tử tù”.

    Nhà văn Nguyễn Tuân đã lấy nguyên mẫu hình tượng Cao Bá Quát làm nguồn cảm hứng sáng tạo nhân vật Huấn Cao. Họ Cao là một lãnh tụ nông dân chống triều Nguyễn năm 1854. Huấn Cao được lấy từ hình tượng này với tài năng, nhân cách sáng ngời và rất đỗi tài hoa.

    Huấn Cao là một con người đại diện cho cái đẹp, từ cái tài viết chữ của một nho sĩ đến cốt cách ngạo nghễ phi thường của một bậc trượng phu, tấm lòng trong sáng của một người biết quý trọng cái tài, cái đẹp. Huấn Cao trước hết là một người có tài viết thư pháp. Chữ viết không chỉ là kí hiệu ngôn ngữ mà còn thể hiện tính cách con người. Cái tài viết chữ của ông được thể hiện qua đoạn đối thoại giữa viên quản ngục và thầy thơ lại. Tài năng của Huấn Cao còn được miêu tả qua lời người dẫn truyện và trong suy nghĩ nhân vật. Chữ của Huấn Cao “đẹp lắm, vuông lắm”, nét chữ còn thể hiện khí phách hiên ngang, tung hoành bốn bể. Chữ Huấn Cao đẹp và quý đến nỗi viên quản ngục ao ước suốt đời. Viên quản ngục đến “mất ăn mất ngủ”; không nề hà tính mạng của mình để có được chữ của Huấn Cao, “một vật báu ở trên đời”. Chữ là vật báu trên đời thì chắc chắn chủ nhân của nó phải là một người tài năng xuất chúng, phi thường có một không hai, là kết tinh mọi tinh hoa, khí thiêng của trời đất hun đúc lại mà thành. Chữ của Huấn Cao đẹp đến như vậy thì nhân cách của Huấn Cao cũng chẳng kém gì. Ông là con người tài tâm vẹn toàn.

    Huấn Cao có cốt cách ngạo nghễ, phi thường của một bậc trượng phu. Ông theo học đạo nho thì đáng lẽ phải thể hiện lòng trung quân một cách mù quáng. Nhưng ông đã không trung quân mà còn chống lại triều đình để giờ đây khép vào tội “đại nghịch”, chịu án tử hình. Bởi vì Huấn Cao có tấm lòng nhân ái bao la; ông thương cho nhân dân vô tội nghèo khổ, làm than bị áp bức bóc lột bởi giai cấp thống trị tàn bạo thối nát. Huấn Cao rất căm ghét bọn thống trị và thấu hiểu nỗi thống khổ của người dân “thấp cổ bé họng”. Nếu như Huấn Cao phục tùng bọn phong kiến kia thì ông sẽ được hưởng vinh hoa phú quý. Nhưng không, ông Huấn đã lựa chọn con đường khác: con đường đấu tranh giành quyền sống cho người dân vô tội. Cuộc đấu tranh không thành công ông bị bọn chúng bắt. Giờ đây phải sống trong cảnh ngục tối chờ ngày xử chém. Trước khi bị bắt vào ngục, viên quản ngục đã nghe tiếng đồn Huấn Cao rất giỏi võ, ông có tài “bẻ khóa, vượt ngục” chứng tỏ Huấn Cao là một người văn võ toàn tài, quả là một con người hiếm có trên đời.

    Tác giả miêu tả sâu sắc trạng thái tâm lý của Huấn Cao trong những ngày chờ thi hành án. Trong lúc này đây, khi mà người anh hùng “sa cơ lỡ vận” nhưng Huấn Cao vẫn giữ được khí phách hiên ngang, kiên cường. Tuy bị giam cầm về thể xác nhưng ông Huấn vẫn hoàn toàn tự do bằng hành động “dỡ cái gông nặng tám tạ xuống nền đá tảng đánh thuỳnh một cái” và “lãnh đạm” không thèm chấp sự đe dọa của tên lính áp giải. Dưới mắt ông, bọn kia chỉ là “một lũ tiểu nhân thị oai”. Cho nên, mặc dù chịu sự giam giữ của bọn chúng nhưng ông vẫn tỏ ra “khinh bạc”. Ông đứng đầu gông, ông vẫn mang hình dáng của một vị chủ soái, một vị lãnh đạo. Người anh hùng ấy dù cho thất thế nhưng vẫn giữ được thế lực, uy quyền của mình. Thật đáng khâm phục! Mặc dù ở trong tù, ông vẫn thản nhiên “ăn thịt, uống rượu như một việc vẫn làm trong hứng bình sinh”. Huấn Cao hoàn toàn tự do về tinh thần. Khi viên cai ngục hỏi Huấn Cao cần gì thì ông trả lời: “Ngươi hỏi ta cần gì à? Ta chỉ muốn một điều là ngươi đừng bước chân vào đây”. Cách trả lời ngang tàng, ngạo mạn đầy trịch thượng như vậy là bởi vì Huấn Cao vốn hiên ngang, kiên cường; “đến cái chết chém cũng còn chẳng sợ…”. Ông không thèm đếm xỉa đến sự trả thù của kẻ đã bị mình xúc phạm. Huấn Cao rất có ý thức được vị trí của mình trong xã hội, ông biết đặt vị trí của mình lên trên những loại dơ bẩn “cặn bã” của xã hội. “Bần tiện bất năng di, uy vũ bất năng khuất”. Huấn Cao là người có “thiên lương” trong sáng, cao đẹp. Theo ông, chỉ có “thiên lương”, bản chất tốt đẹp của con người mới là đáng quý. Thế nhưng khi biết được nỗi lòng của viên quản ngục, Huấn không những vui vẻ nhận lời cho chữ mà còn thốt rằng: “Ta cảm tấm lòng biệt nhỡn liên tài của các ngươi. Ta biết đâu một người như thầy quản đây mà lại có sở thích cao quý đến như vậy. Thiếu chút nữa, ta đã phụ một tấm lòng trong thiên hạ”. Huấn Cao cho chữ là một việc rất hiếm bởi vì “tính ông vốn khoảnh. Ta không vì vàng bạc hay uy quyền mà ép cho chữ bao giờ”.

    Hành động cho chữ viên quản ngục chứng tỏ Huấn Cao là một con người biết quý trọng cái tài, cái đẹp, biết nâng niu những kẻ tầm thường lên ngang hàng với mình. Cảnh “cho chữ” diễn ra thật lạ, quả là cảnh tượng “xưa nay chưa từng có”. Kẻ tử tù “cổ đeo gông, chân vướng xiềng” đang “đậm tô từng nét chữ trên vuông lụa bạch trắng tinh” với tư thế ung dung tự tại, Huấn Cao đang dồn hết tinh hoa vào từng nét chữ. Đó là những nét chữ cuối cùng của con người tài hoa ấy. Những nét chữ chứa chan tấm lòng của Huấn Cao và thấm đẫm nước mắt thương cảm của người đọc. Con người tài hoa vô tội kia chỉ mới cho chữ ba lần trong đời đã vội vã ra đi, để lại biết bao tiếc nuối cho người đọc. Qua đó, Nguyễn Tuân cũng gián tiếp lên án xã hội đương thời đã vùi dập tài hoa con người. Và người tù kia bỗng trở nên có quyền uy trước những người đang chịu tránh nhiệm giam giữ mình. Ông Huấn đã khuyên viên quản ngục như một người cha khuyên bảo con: “Tôi bảo thực thầy quản nên về quê ở đã rồi hãy nghĩ đến chuyện chơi chữ. Ở đây khó giữ được thiên lương cho lành vững rồi cũng có ngày nhem nhuốc mất cái đời lương thiện đi”.

    Theo Huấn Cao, cái đẹp không thể nào ở chung với cái xấu được. Con người chỉ thưởng thức cái đẹp khi có bản chất trong sáng, nhân cách cao thượng mà thôi. Những nét chữ cuối cùng đã cho rồi, những lời nói cuối cùng đã nói rồi. Huấn Cao, người anh hùng tài hoa kia dù đã ra đi mãi mãi nhưng để lại ấn tượng sâu sắc cho những ai đã thấy, đã nghe, đã từng được thưởng thức nét chữ của ông. Sống trên cõi đời này, Huấn Cao đã đứng lên đấu tranh vì lẽ phải; đã xóa tan bóng tối hắc ám của cuộc đời này. Chính vì vậy, hình tượng Huấn Cao đã trở nên bất tử. Huấn Cao sẽ không chết mà bước sang một cõi khác để xua tan bóng tối nơi đó, đem lại hạnh phúc cho mọi người ở mọi nơi.

    Ở Huấn Cao ánh lên vẻ đẹp của cái “tài” và cái “tâm”. Trong cái “tài” có cái “tâm” và cái “tâm” ở đây chính là nhân cách cao thượng sáng ngời của một con người tài hoa. Cái đẹp luôn song song “tâm” và “tài” thì cái đẹp đó mới trở nên có ý nghĩa thực sự. Xây dựng hình tượng Huấn Cao, nhà văn Nguyễn Tuân đã thành công trong việc xây dựng nên chân dung nghệ thuật điển hình lí tưởng trong văn học thẩm mĩ. Dù cho Huấn Cao đã đi đến cõi nào chăng nữa thì ông vẫn sẽ mãi trong lòng người đọc thế hệ hôm nay và mai sau.

Bài viết trên đây PUD đã cung cấp cho bạn phần dàn bài chi tiết cũng như bài văn mẫu khi Phân tích nhân vật Huấn Cao trong Chữ người tử tù (Nguyễn Tuân). Hi vọng những chia sẻ từ bài viết đã giúp bạn viết được một bài văn hay nhất hay. Chúc các bạn học tốt nhé !