Khi phân tích nhân vật A Phủ trong tác phẩm Vợ chồng A Phủ của nhà văn Tô Hoài sẽ làm khơi lên trong lòng bạn đọc niềm cảm thương sâu sắc dành cho những phận đời cùng cực và khổ đau của người dân Tây Bắc thời phong kiến, thực dân bấy giờ. A Phủ chính là hình ảnh tiêu biểu cho con người hành động đầy táo bạo và gan góc. Phân tích nhân vật A Phủ người đọc sẽ thấy rất rõ điều này.

Đôi điều về tác giả, tác phẩm

Đôi nét về nhà văn Tô Hoài

Tô Hoài tên thật là Nguyễn Sen, ông sinh năm 1920 tại Hà Đông (nay là Hà Nội). Khác với nhiều bạn đồng trang lứa, Tô Hoài đã sống đời cơ cực từ ngày còn thơ và mưu sinh vất vả thời trai trẻ. Với tâm huyết với nghề cầm bút, trong hơn 60 năm, nhà văn đã đóng góp vào nền văn học nước nhà hàng trăm đầu sách ở các thể loại đa dạng có thể kể đến như: truyện ngắn, truyện dài, hồi kí, kịch bản phim, tiểu luận…

Tìm hiểu tác phẩm “Vợ chồng A Phủ”

Trong số những tác phẩm của Tô Hoài được chọn đưa vào chương trình phổ thông, “Vợ chồng A Phủ” là một trường hợp đặc biệt thể hiện tình cảm sâu nặng của tác giả đối với đồng bào miền núi. Tác phẩm được in trong tập “Truyện Tây Bắc” (1953) và là thành quả đáng trân trọng của Tô Hoài trong chuyến đi cùng bộ đội giải phóng Tây Bắc kéo dài đến 8 tháng. Nhờ tập truyện này mà nhà văn đã được vinh danh với Giải nhất Tiểu thuyết của Hội Văn nghệ Việt Nam 1956.

Phân tích nhân vật A Phủ trong tác phẩm Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài

Xuất thân nghèo khổ của nhân vật A Phủ

Phân tích nhân vật A Phủ, ta thấy đây là chàng trai miền sơn cước vốn sống cuộc đời khoáng đạt, tự do nhưng chàng A Phủ lại có một số phận hết sức đặc biệt, thậm chí có phần éo le. Từ nhỏ, A Phủ đã mồ côi cha mẹ, lại vô tình trở thành món hàng đổi chác lấy cái ăn cho người khác. Tuy nhiên vì sức vóc khỏe mạnh, “chạy nhanh như ngựa”, tính tình siêng năng chăm chỉ, làm lụng tài giỏi tháo vát “biết đúc lưỡi cày, biết đục cuốc, lại cày giỏi và đi săn bò tót rất bạo” nên A Phủ được dân làng xem là “con trâu tốt”.

Những tưởng chịu thương chịu khó thì A Phủ cũng sẽ có một cuộc sống yên ả như bao người. Nhưng do nghèo khó, phận là kẻ mồ côi nên A Phủ không thể lấy được vợ như suy nghĩ đã ăn sâu vào tiềm thức bao đời của dân làng “phép rượu cũng chẳng to hơn phép làng”.

Đã thế, khi phân tích nhân vật A Phủ người đọc còn thấy chàng trai này phải chịu những hủ tục lạc hậu và sự bất công. Chàng bị phạt vạ vì đánh A Sử – con nhà thống lý. Dĩ nhiên, người chân chất như A Phủ không tự dưng sinh sự mà đánh con nhà có thế lực như A Sử. Sự thật là do A Sử đã quấy nhiễu cuộc sống của dân làng, chính điều đó đã khiến cho A Phủ không thể đứng yên nhìn mà không cho hắn một bài học cảnh cáo.

Thế nhưng, thế lực của hắn lại quá lớn nên A Phủ bị bắt sống và chịu hành đày rất tàn nhẫn: “Cứ mỗi đợt bọn chức việc hút thuốc phiện xong, A phủ lại phải ra quỳ giữa nhà, lại bị người xô đến đánh. Mặt A Phủ sung lên, môi và đuôi mắt giập chảy máu […] Cứ như thế, suốt chiều, suốt đêm, càng hút, càng tỉnh, càng đánh, càng chửi, càng hút”. A Phủ dường như đã trở thành nơi để trút giận, thú vui để tiêu khiển của bọn người giàu có nhưng nhẫn tâm.

Sự éo le đáng thương không chỉ dừng lại ở đó, trở thành nạn nhân của bạo lực, A Phủ cũng bỗng chốc trở thành con nợ của nhà thống lí với số nợ kếch xù dưới tài phân tích lắt léo và sự am hiểu luật lệ cặn kẽ của tên thống lí Pá Tra: “mày phải nộp vạ cho người phải mày đánh là hai mươi đồng, nộp cho thống quán năm đồng, mỗi xéo phải hai đồng, mỗi người đi gọi các quan làng về hầu kiện năm hào…” và cuối cùng “cả tiền phạt, tiền thuốc, tiền lợn, mày phải chịu một trăm bạc trắng”.

Dĩ nhiên, thống lí Pá Tra đủ hiểu có tra tấn A Phủ hơn nữa cũng không thể lấy được từ chàng số tiền ấy. Do vậy, hắn đã khéo léo gợi ý ngay: “Mày không có trăm bạc thì tao cho mày vay để mày ở nợ” và cũng không quên dặn dò: “chưa có tiền giả thì tao bắt mày ở làm con trâu, con ngựa cho nhà tao. Đời mày, đời con, đời cháu mày tao cũng bắt thế, bao giờ hết nợ tao mới thôi” mà đây mới thực sự là mục đích chính của hắn vì hắn biết rõ, được A Phủ làm việc trong nhà thì lợi cho hắn như thế nào.

Có lẽ, tên thống lí này đã quen với thói bắt vạ này nên cách hắn xử lí mới nhanh chóng, suôn sẻ mà thuần thục đến vậy. Thế thì A Phủ còn cách nào khác hơn ngoài việc chấp nhận điều đó dẫu biết rằng tháng ngày sắp tới cuộc sống chẳng dễ dàng. Phân tích nhân vật A Phủ, người đọc thương cảm biết bao về số phận của chàng trai ấy.

Những tháng ngày đọa đầy cùng cực của A Phủ ở nhà thống lý

Khi phân tích nhân vật A Phủ, sẽ không khó để đoán được quãng đời tiếp theo của chàng trai này sẽ diễn ra như nào khi rơi vào vòng vây của gia đình nhà thống lý: trở thành người làm công bị bóc lột tàn nhẫn. Một thân một mình chàng cáng đáng biết bao nhiêu là việc để trả nợ cho nhà quan thống lí Pá Tra, nào là “đốt rừng, rồi cày nương, cuốc nương, săn bò tót, bẫy hổ, chăn bò, chăn ngựa”, rồi phải “bôn ba rong ruổi ngoài gò trong rừng”.

Công việc chất chồng như thế nhưng mà nhờ có sức khỏe, A Phủ lại đương tuổi sức lực nên “công việc làm hay đi săn, cái gì cũng làm phăng phăng”. Nhưng cuộc đời lại lắm điều trớ trêu với A Phủ. Nợ còn nặng gánh, A Phủ lại phải chịu thêm một cái gông của sự áp bức khi chàng nhận nhiệm vụ trông bò, trông ngựa nhưng lại không may để hổ bắt mất bò nhà chủ. Quả thật, phân tích nhân vật A Phủ khiến mỗi chúng ta cảm thấy xót xa cho số phận của nhân vật.

Khi đó A Phủ nhất quyết cãi lại lời Thống Lý, rồi quyết tâm đi bắt hổ. Nhưng cuối cùng chàng trai ấy cũng đành phải tự tay đóng cọc để người ta trói mình. Đau khổ cùng cực đến nỗi khi Mị nhìn sang thì thấy “một dòng nước lấp lánh bò xuống ở hai hõm má nơi đã xám đem lại”, “thở phè từng hơi, không biết mê hay tỉnh”.

Vậy là “A Phủ bị thống lí Pá Tra bắt dựa lưng vào cái cột trong góc nhà rồi lấy dây mây quấn từ chân đến tận vai, chờ đến khi nào bắt được hổ mới tha”. Đến đây, ta không khỏi xót lòng khi phân tích nhân vật A Phủ, bởi chàng trai ấy đã phải sống kiếp người thấp cổ bé họng, dẫu có lương thiện, hiền lành nhưng cuộc sống lại không hề bớt đi những sóng gió, khổ đau.

A Phủ là chàng trai gan góc kiên cường và có sức phản kháng mãnh liệt

Tưởng chừng khi chịu đọa đày về thể xác, áp bức về tinh thần trong cả một quãng thời gian dài để rồi sẽ mãi “quỳ chịu đòn, chỉ im như cái tượng đá” đến hết đời nhưng thật may mắn, con người bản lĩnh của A Phủ hết lần này đến lần khác sống dậy để lại một lần gan góc, mạnh mẽ và giàu sức sống.

Phân tích nhân vật A Phủ, ta nhận thấy đây là một chàng trai mạnh mẽ gan góc ngay từ khi còn nhỏ. Nét tính cách này có sự nhất quán với bản tính của A Phủ. Trong hoàn cảnh “anh của A Phủ, em A Phủ chết, bố mẹ A Phủ cũng chết” vì đậu mùa và “còn sót lại có mình A Phủ”, lại còn bị người làng đói bụng bắt đem bán để đổi lấy thóc của người Thái ăn nhưng cậu bé mười tuổi côi cút ấy lại không hề tỏ ra sợ sệt. Trái lại, A Phủ còn “gan bướng, không chịu ở dưới đồng thấp để rồi trốn lên núi, lưu lạc đến Hồng Ngài”.

Sau đó, khi đã trở thành một chàng thanh niên đã biết “cùng trai làng đem sáo, khèn, đem con quay và quả pao, quả yến đi tìm người yêu ở các làng trong vùng” thì A Phủ cũng biết phản ứng mạnh mẽ để bênh vực cái đúng. Chàng đã không e dè mà “chạy vụt ra vung tay ném con quay rất to vào mặt A Sử”, “xộc tới, nắm cái vòng cổ, kéo dập đầu xuống, xé vai áo, đánh tới tấp” tên A Sử ăn không ngồi rồi, hay đi gây sự. Khi phân tích nhân vật A Phủ, ta thấy hành động này diễn ra đột ngột mang tính bộc phát nhưng đã thể hiện sự dũng cảm ở chàng trai nhận thức rõ ràng sự phải trái.

Trong lần bị trói vì để hổ vồ mất bò, A Phủ tiếp tục bị hành hạ và dường như nỗi đau khổ, chua chát cho phận đời có lúc đã vượt lên trên bản lĩnh của chàng trai nên mới dẫn đến nỗi khi Mị nhìn sang chàng thì thấy “một dòng nước mắt lấp lánh bò xuống nơi hõm má đã xám đen lại”. Đến đây, tưởng rằng A Phủ sẽ có cơ hội trút hết nỗi đớn đau theo lẽ thường mà người ta vẫn hay làm khi có người đến bên, dù chưa biết rằng họ có đồng cảm với mình hay không, vậy mà khi Mị rón rén bước lại, “A Phủ cứ thở phè từng hơi, không biết mê hay tỉnh”.

Phân tích nhân vật A Phủ, ta thấy rõ ràng hơn cả cho cá tính mạnh mẽ của chàng trai này phải kể đến chi tiết cuối truyện – chi tiết về thái độ và hành động khi chàng được Mị cởi trói. Mặc dù kiệt sức đến mức “khuỵu xuống, không bước nổi” nhưng lòng ham sống trong A Phủ đã trỗi lên mạnh nhất có thể để chàng “quật sức cùng lên, chạy”.

Phân tích nhân vật A Phủ, ngược đọc nhận ra rằng chàng trai ấy đã ý thức được một điều rất rõ ràng “cái chết có thể đến nơi ngay”. Cũng tỉnh táo hơn lúc nào hết, A Phủ nhận thấy rõ cũng cần lắm việc san sẻ cơ hội giải thoát cho người phụ nữ đã cứu mình nên mới cùng Mị “lẳng lặng đỡ nhau chạy xuống dốc núi”. Như vậy, A Phủ cùng với Mị đã tự giải thoát khỏi nhà thống lý. Chính khát vọng và sức sống từ người phụ nữ cùng cảnh ngộ đã thổi bùng trở lại khát khao tự do nơi người con trai mang bản chất tốt đẹp này.

Thế mới thấy, khi bị đẩy đến cùng đường thì đó cũng chính là lúc khát khao sống của con người trở nên mạnh mẽ nhất, quyết liệt nhất. Phân tích nhân vật A Phủ, ta nhận ra chính khát khao và ý thức muốn được sống đã hối thúc nhân vật tìm kiếm cho bản thân một tia sáng cuộc đời. Và A Phủ là một trường hợp tiêu biểu như vậy.

Bài văn mẫu: Phân tích nhân vật A Phủ trong Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài

Tô Hoài là nhà văn lớn, có số lượng tác phẩm đạt kỉ lục trong văn học hiện đại Việt Nam. Với vốn hiểu biết sâu sắc phong phú về phong tục tập quán ở nhiều vùng miền và lối trần thuật hóm hỉnh sinh động, ông đã tạo ra những tác phẩm nổi tiếng đi vào lòng người đọc. Một trong những truyện ngắn xuất sắc của ông chính là “Vợ chồng A Phủ”.

“Vợ chồng A Phủ” là kết quả của chuyến đi thực tế cùng bộ đội vào giải phóng Tây Bắc năm 1952. Truyện ngắn được in trong tập “Truyện Tây Bắc” xuất bản năm 1953. Truyện kể về cuộc đời của hai nhân vật chính Mị và A Phủ. Hai nhân vật này đã góp phần làm nổi bật giá trị của truyện cũng như mục đích của tác giả khi sáng tác truyện ngắn này. Và nhân vật A Phủ là đại diện cho những chàng trai Tây Bắc gan bướng, cứng cỏi và không sợ cường quyền.

A Phủ có một lai lịch hết sức đặc biệt. Anh mồ côi cha mẹ, không người thân thích. Anh là người duy nhất trong gia đình sống sót qua nạn dịch. Năm mười tuổi, anh bị bắt đem bán để đổi thóc cho người Thái. Sau đó anh trốn lên núi và lưu lạc đến Hồng Ngài. Từ đây cuộc đời anh mới gặp nhiều sóng gió. Trong tác phẩm anh được xuất hiện trong đêm tình mùa xuân khi đánh nhau với A Sử con trai thống lí Pá Tra. Sự việc này đã phần nào hé mở về cá tính của nhân vật này.

Trước hết A Phủ là một chàng trai khỏe manh và có tài. Anh là niềm mơ ước của nhiều cô gái. Từ đục lưỡi cày, chăn bò tót… anh đều làm rất thạo. Người ở Hồng Ngài ví nếu có anh ở trong nhà không khác gì có một con trâu tốt. Nhưng anh vẫn không lấy nổi vợ. Vì anh nghèo “chỉ có độc một chiếc vòng vía lằn ở cổ”. Mặc dù vậy, trong đêm tình mùa xuân anh vẫn cầm con quay đi tìm bạn tình. Vì vậy mới sinh sự ở Hồng Ngài.

A Phủ có một tính cách, cá tính rất mạnh mẽ. Năm mười tuổi khi bị bán để đổi thóc cho người Thái, phải ở cánh đồng thấp, anh không chịu được mà trốn lên cánh đồng cao. Chỉ chi tiết này thôi cũng phần nào hiểu được cá tính của anh. Đặc biệt anh không hề sợ con quan. Anh đánh nhau với A Sử – con trai thống lí Pá Tra. Anh đánh A Sử mà không phải sợ sệt hay kiêng nể chịu nép vế vì là con quan. Anh còn gan bướng cứng cỏi đến mức trong cuộc xử kiện, họ đánh đập chửi rủa anh, anh vẫn “im như một tượng đá”. Khi trở thành đầy tớ không công cho nhà thống lí, anh vẫn tự do. Người nhà thống lí không thể trói buộc được anh. Ngày ngày anh rong ruổi nơi bìa rừng khắp chốn. Một mình anh chăn dắt đàn bò đến mấy chục con. Chẳng may một hôm vì mải mê bẫy nhím anh để hổ ăn mất một con bò. Nhưng anh không hề sợ hãi mà điềm nhiên vác nửa con bò về nhà thống lí. Không chỉ thế anh còn nói với thống lí xin đi bắt hổ về. Quả thực mặc dù trở thành nô lệ cho nhà thống lí nhưng anh vẫn không hề mất đi bản lĩnh, vẫn cứng cỏi, không sợ cường quyền. Cá tính mạnh mẽ của anh con được thể hiện qua tâm lí khi anh bị trói đứng. Anh đứng im cho người nhà thống lí trói mình, rồi không chịu được anh dùng răng nhai đứt mấy vòng dây mây. Anh mạnh mẽ đến mức bị trói đứng mấy ngày liền anh vẫn không hề than oán. Chỉ đến ngày thứ ba cảm nhận mình đã đến bên bờ cái chết anh mới tuyệt vọng để hai hàng nước mắt bò trên gò má. Cá tính mạnh mẽ của anh rất có lợi cho việc giác ngộ cách mạng sau này.

Bằng khả năng khắc họa nhân vật tài tình, Tô Hoài đã xây dựng được một nhân vật hết sức tiêu biểu cho những chàng trai miền Tây Bắc – A Phủ. Một chàng trai khỏe mạnh, có tài năng và cá tính mạnh mẽ. A Phủ là một biểu tượng của chàng trai núi rừng mộc mạc, chân chất. Đồng thời, xây dựng nhân vật A Phủ cũng góp phần thể hiện giá trị hiện thực và nhân đạo của truyện ngắn này.

Vậy là PUD đã chia sẻ cùng bạn phần dàn bài chi tiết cũng như bài văn mẫu khi Phân tích nhân vật A Phủ trong “Vợ chồng A Phủ” của Tô Hoài. Hi vọng, bài viết trên đây đã phục vụ tốt cho bạn trong quá trình học tập cũng như giảng dạy của mình. Cảm ơn bạn đã theo dõi bài viết !